Czym jest wskaźnik HOMA-IR?
HOMA-IR (ang. Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance) to wskaźnik insulinooporności obliczany z dwóch parametrów: stężenia glukozy i insuliny we krwi na czczo. Pokazuje, ile insuliny organizm musi wytworzyć, żeby utrzymać prawidłowy poziom cukru. Im wyższy wynik, tym więcej insuliny potrzeba – a to sygnał, że komórki gorzej na nią reagują.
Insulinooporność jest ściśle związana z otyłością, zwłaszcza brzuszną, i często poprzedza rozwój stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2. Mechanizm tego błędnego koła opisujemy w artykule insulinooporność a przyrost masy ciała.
Jak obliczyć HOMA-IR? Wzór
Wskaźnik oblicza się według prostego wzoru, zależnego od jednostki glukozy:
HOMA-IR = glukoza na czczo [mg/dl] × insulina na czczo [µIU/ml] ÷ 405
HOMA-IR = glukoza na czczo [mmol/l] × insulina na czczo [µIU/ml] ÷ 22,5
Przykład: glukoza 90 mg/dl i insulina 10 µIU/ml dają HOMA-IR = 90 × 10 ÷ 405 = 2,22. W kalkulatorze wystarczy wybrać jednostkę glukozy i wpisać oba wyniki.
Normy HOMA-IR – interpretacja wyniku
Dla HOMA-IR nie ustalono jednej, międzynarodowej normy – wartości graniczne zależą od populacji i metody oznaczania insuliny. W praktyce najczęściej stosuje się poniższe progi:
| Wynik HOMA-IR | Interpretacja |
|---|---|
| poniżej 2,5 | Wynik w normie |
| 2,5 – 2,9 | Wynik graniczny – możliwa insulinooporność |
| 3,0 i więcej | Wynik sugerujący insulinooporność |
Ważne jest też samo stężenie glukozy na czczo: wynik 100–125 mg/dl może oznaczać stan przedcukrzycowy, a 126 mg/dl i więcej, potwierdzone w drugim badaniu – cukrzycę. Kryteria rozpoznania opisujemy w artykule o cukrzycy typu 2 a otyłości.
Jak przygotować się do badania?
- Krew pobiera się rano, na czczo – po 8–12 godzinach bez jedzenia.
- Można pić niewielkie ilości wody; kawa, herbata i soki mogą zafałszować wynik.
- Dzień wcześniej warto unikać intensywnego wysiłku i alkoholu.
- Glukozę i insulinę najlepiej oznaczyć z tej samej próbki krwi.
- O przyjmowanych lekach poinformuj osobę pobierającą krew lub lekarza.
Ograniczenia wskaźnika HOMA-IR
HOMA-IR to proste i tanie narzędzie przesiewowe, ale ma ograniczenia. Wynik zmienia się z dnia na dzień, zależy od metody oznaczenia insuliny, a u osób z cukrzycą – szczególnie leczonych insuliną – traci wiarygodność. Nie jest też samodzielną podstawą rozpoznania. Dlatego lekarz ocenia go łącznie z obwodem talii, ciśnieniem tętniczym, lipidogramem i innymi badaniami, a przy wątpliwościach zleca test obciążenia glukozą.
Insulinooporność często towarzyszy też zespołowi policystycznych jajników, o czym piszemy w artykule o PCOS a otyłości, oraz zespołowi metabolicznemu.
Co zrobić z wynikiem?
Wynik kalkulatora potraktuj jako sygnał, a nie diagnozę. Podwyższony HOMA-IR to dobry moment, by porozmawiać z lekarzem i zająć się jego przyczynami – przede wszystkim nadmiarem tkanki tłuszczowej, brakiem ruchu i dietą bogatą w cukry proste. Insulinooporność na wczesnym etapie jest odwracalna. Od czego zacząć, opisujemy w przewodniku leczenie otyłości – od czego zacząć, a swoją masę ciała możesz sprawdzić w kalkulatorze BMI.